Park Traugutta Elbląg

Park Traugutta w centrum Elbląga to miejsce, które łączy funkcję miejskiej zieleni z warstwą historyczną sięgającą średniowiecza. Rozciąga się między ulicą Traugutta a Kwiatową, częściowo w dolinie potoku Kumiela, zajmując nieco ponad 6 hektarów. To właśnie tutaj, na dawnych cmentarzach i w miejscu rozebranego kościoła, powstał w latach 60. XX wieku park, który dziś służy mieszkańcom i turystom jako przestrzeń do spacerów i chwili wytchnienia.

Nie każdy wie, że pod stopami odwiedzających kryje się historia sięgająca czasów pruskich.

Historia zapisana w krajobrazie

Wzniesienie w południowej części parku to nie efekt prac ziemnych, lecz naturalne ukształtowanie terenu, które przez wieki pełniło różne funkcje. Według miejscowych przekazów było to pruskie cmentarzysko, a w czasach krzyżackich miejsce egzekucji. Później, w XV wieku, bractwo św. Anny urządziło tu cmentarz dla ubogich mieszkańców miasta. W 1619 roku wzniesiono kościół pod tym samym wezwaniem, który przetrwał do lat 50. XX wieku.

Po wojnie władze zdecydowały o likwidacji nekropolii i rozbiórce świątyni. Podczas prac budowlanych w północnej części odkryto masowe groby niemieckich żołnierzy. W 1960 roku oficjalnie otwarto park, który miał być zielonym prezentem dla miasta w ramach obchodów Tysiąclecia Państwa Polskiego.

Na terenie parku znajdowały się dwa cmentarze – przy kościele św. Anny i parafialny kościół Najświętszej Marii Panny. Do dziś czytelny jest przebieg dawnych alei cmentarnych wzdłuż potoku Kumiela.

Co zobaczyć podczas spaceru

Głównym punktem orientacyjnym jest wzniesienie zwane przez mieszkańców „Syreną”. Na jego szczycie stoi Krzyż Papieski upamiętniający wizytę Jana Pawła II w Elblągu w czerwcu 1999 roku. To właśnie w tym miejscu znajdował się niegdyś kościół św. Anny.

U stóp wzgórza stoi głaz z płaskorzeźbą Romualda Traugutta – jedyna zachowana pozostałość po dawnej świątyni. Kamień, który pierwotnie znajdował się przy wejściu do kościoła, poświęcono pamięci dowódcy powstania styczniowego. Na tablicy widnieje informacja o tym, że park powstał wysiłkiem społecznym mieszkańców.

W parku można natrafić na nieliczne zachowane nagrobki oraz pozostałości po nieczynnej fontannie z kamienną żabą. W 2009 roku stanął tu również pomnik honorujący inwalidów wojennych.

Zieleń i aleje spacerowe

Park Traugutta to przede wszystkim wyspa zieleni w gęstej zabudowie centrum. Przez lata drzewostan się zagęścił, a w 2025 roku mieszkańcy w ramach Zielonego Budżetu i Budżetu Obywatelskiego zdecydowali o posadzeniu kolejnych 28 drzew – robinii akacjowych, klonów jaworów i lip drobnolistnych.

Aleje parkowe oferują przyjemny cień w upalne dni. Wzdłuż nich rosną różnorodne gatunki drzew i krzewów, które tworzą naturalną osłonę przed miejskim hałasem. Przebieg niektórych ścieżek nawiązuje do dawnych alejek cmentarnych, co dodaje temu miejscu szczególnego klimatu.

Przez park przebiegają szlaki turystyczne: czerwony Szlak Kopernikowski, niebieska Elbląska Droga św. Jakuba oraz długodystansowy Wschodni Szlak Rowerowy Green Velo.

Dla kogo to miejsce

Park sprawdzi się jako punkt na trasie zwiedzania Elbląga – położenie w centrum sprawia, że łatwo tu trafić między innymi atrakcjami miasta. To dobry wybór dla osób, które chcą odpocząć od miejskiego zgiełku bez oddalania się od głównych punktów.

Miłośnicy historii znajdą tu ślady przeszłości – od pruskich legend po XX-wieczne pomniki. Rodziny z dziećmi mogą spacerować alejkami, choć park nie oferuje placów zabaw czy typowej infrastruktury rekreacyjnej. To raczej miejsce na spokojny spacer niż aktywne spędzanie czasu.

Warto zajrzeć tu również rowerzystom – szlak Green Velo prowadzi właśnie przez ten teren, więc można zrobić krótki postój na trasie.

Ciekawostka o Tezeuszu

Przy jednym z wejść do parku stała kiedyś rzeźba nagiego mitycznego Tezeusza dźwigającego kamień. Mieszkańcy okolicznych ulic wspominają, że figura była obiektem licznych „przywłaszczeń” – ktoś regularnie usuwał jej męskie atrybuty. Po renowacji rzeźba znalazła nowe miejsce przed Hotelem Arbiter na Placu Słowiańskim, gdzie jej nagość nie wzbudza już takich emocji.

Informacje praktyczne

Lokalizacja: Park znajduje się w centrum Elbląga, między Aleją gen. Grota-Roweckiego a ulicą Kwiatową, w dzielnicy Traugutta. Dojazd komunikacją miejską jest prosty – w pobliżu znajdują się przystanki autobusowe.

Dostęp: Park jest ogólnodostępny przez całą dobę i bezpłatny. Nie ma bramek ani godzin otwarcia.

Czas zwiedzania: Na spacer alejkami warto przeznaczyć około 30-45 minut. Jeśli chce się dokładnie obejrzeć wszystkie pomniki i tablice, można zostać godzinę.

Dojazd: Z centrum miasta można dojść pieszo w kilka minut. Dla zmotoryzowanych w okolicy są ulice z miejscami parkingowymi, choć w godzinach szczytu może być trudno o wolne miejsce. Rowerzyści mają ułatwione zadanie – przez park przebiega oznakowany szlak Green Velo.

Okolica: W pobliżu znajduje się cerkiew greckokatolicka, a nieco dalej ratusz i Stare Miasto Elbląga. Park można połączyć ze zwiedzaniem innych atrakcji centrum.